Jeśli chcesz lepiej zrozumieć świat IT, dzięki czemu będziesz optymalnie wykorzystywał technologie, które Ci służą. Jeśli chcesz lepiej komunikować się ze specjalistami w tej branży. A może po prostu jesteś ciekawy meandrów tego świata? Ten wpis i kilka następnych są dla Ciebie.
TL;DR
Dowiesz się czym zajmują się informatycy w ramach swojej pracy. Dowiesz się, że komputer to jedynie narzędzie, a dane są kluczowe w każdej firmie wykorzystującej technologie IT. Dowiesz się jakie są podstawowe dziedziny IT i dlaczego jest tylu różnych specjalistów w tej dyscyplinie. Przekonasz się, że każda firma która chce wykorzystać technologie z tego obszaru musi pamiętać o kluczowych procesach w trakcie ich wdrażania i uruchamiania. Będziesz mógł podejmować lepsze decyzje biznesowe w kontekście wdrażania systemów IT.
Wprowadzenie
W dzisiejszym świecie, gdy technologie w obszarze szeroko rozumianego IT, są niemal wszędzie, wiele osób stawia znak równości pomiędzy IT a komputerem (lub podobnym urządzeniem, np. laptop, czy smartphone).
Nie ma się co dziwić takiej postawie, gdyż trudno wyobrazić sobie praktyczne i efektywne zastosowanie IT bez tego typu urządzeń. Niemniej jednak IT, to nie tylko te urządzania, sieci komputerowe, bazy danych czy inne narzędzia.
W niniejszym wpisie omawiam jak szerokim pojęciem jest IT i zobaczysz, że jest tego masa. Możesz oczywiście zapytać, czy nie jest to dzielenie włosa na czworo? Zapewniam Cię, że nie, gdyż to właściwe zrozumienie tej dyscypliny pozwoli zupełnie inaczej spojrzeć na ludzi pracujących w tym obszarze, urządzenia i narzędzie potrzebne do efektywnego wykorzystania tych technologii, a co najważniejsze na dostrzeżenie istoty tego czym IT się zajmuję — czyli przetwarzaniem informacji — i tego jak ona jest reprezentowana oraz jak ważne jest jakość danych, które niesie (lub nie) informacja. Dzięki temu będziesz mógł podejmować lepsze decyzje biznesowe w kontekście wdrażania systemów IT.
Krótka definicja IT
Skrót IT (ang. Information Technology) tłumaczony jest na język polski jako „technika informatyczna” lub „technika informacyjna” i oznacza całokształt zagadnień, metod, narzędzi, środków i działań związanych z przetwarzaniem informacji. Z czasem IT urosło do ogromniej dziedziny wiedzy, a źródłem wzrostu był (i nadal jest) rozwojów technologii cyfrowych (lub komputerowych).
Gdy mówimy IT, mamy najczęściej na myśli informatykę wraz ze wszystkimi podległymi jej dyscyplinami, telekomunikację oraz inne branże, w których wykorzystuje się narzędzia i technologie związane z przetwarzaniem informacji. Czasem możemy spotkać się ze skrótem ICT (*ang. Information and Communication Technology).
Uważny czytelnik może zauważyć, że przecież znów o komputer chodzi. I tak i nie :) Osią lub rdzeniem IT jest informacja oraz dane, a co za tym idzie warto się przyjrzeć czym są te pojęcia.
Informacja a dane
Dane
Dane (ang. data) to zbiory wartości, które mogą przekazywać informacje, opisując np. ilość, jakość, fakty, statystyki czy sekwencje symboli, które mogą być dalej interpretowane i przetwarzane.
Można powiedzieć, że dane to wszystko co jest/może być przetwarzane i interpretowane przez coś/kogoś.
I tu dochodzimy do bardzo istotnego punktu, który jest i zawsze będzie wywoływał wiele dyskusji w trakcie realizacji/implementacji konkretnych rozwiązań IT.
Zauważmy, że dane są pojęciem relatywnym, istnieją tylko razem z metodą ich przetwarzania (interpretacji). Mogą przyjmować takie postacie jak: znaki, cyfry, mowa, wykresy i sygnały. Różne dane mogą dostarczać tę samą informację, ale jednocześnie te same dane mogą też dostarczać różnych informacji.
Spójrzmy na następujący przykład będący ciągiem cyfr 0 lub 1:
01000111
Ciąg ten może podlegać interpretacji przez komputer na następujące przykładowe dwa sposoby:
- jako liczba „
71"; - jako litera „
G" (tylko pod warunkiem, że interpretacja litery wynika z tzw. kodu ASCII).
Zapewniam Cię, że mogę podać wile innych interpretacji tego ciągu.
Zatem podsumowując możemy stwierdzić, że zbiory liczb, ciągi liter, czy wyrazów mogą być danymi, ale jeśli nie wiemy, co reprezentują, to nie niosą informacji.
Zatem, czym jest informacja?
Informacja
Osoby zainteresowane bardziej formalnymi definicjami informacji od razu odsyłam do dobrze opisanych materiałów. Na potrzeby tego wpisu zdefiniuję informację mniej formalnie, a bardziej intuicyjnie.
Przyjmijmy, że informacja, jest przekazywana w postaci komunikatu (np. ciągu danych) i ma swojego nadawcę oraz odbiorcę. I teraz, by ten komunikat stał się informacją, to obie strony muszą „mówić tym samym językiem". Zatem, jak to wspominałem w przypadku danych, obie strony muszą się umówić jak będą rozumiały np. ciąg zer i jedynek.
Proste? Niby tak, ale… No właśnie… W świecie cyfrowym dane są zapamiętywane najczęściej za pomocą ciągów cyfr 0 lub 1, a systemów „kodowania informacji" jest ogromna ilość. Różnią się one pomiędzy krajami, kulturami, regionami, oraz samymi systemami komputerowymi.
Pozornie wydaje się to błahe, ale błahe nie jest, gdyż ma to ogromny wpływ na tzw. reprezentację danych, sposób jej magazynowania, przesyłania, wykorzystywanie oraz, co obecnie niesamowicie ważne, jej zabezpieczania.
Wszystko to spowodowało narodziny wielu dyscyplin(działów/obszarów) IT, które wymagają często osobnych specjalistów zajmujących się nimi. Wymienię, w następnej sekcji, jedynie kilka z nich wraz z krótkim opisem. Zwracam również uwagę, że z punktu widzenia praktyki wykorzystania IT, często lepiej jest patrzeć na IT w ujęciu procesowym (patrz sekcja o podejściu procesowym).
Przykładowe obszary IT
Podział ze względu na przeznaczenie
Poniżej znajdziesz przykładowe podstawowe obszary, technologie IT, które mniej lub bardziej są wykorzystywane by stworzyć użyteczne systemy. Pamiętaj, że wymieniam jedynie najpopularniejsze obszary oraz podaję jedynie wybrane szczegóły.
✔ Baza danych to nic innego jak pewien „magazyn", w którym przechowywane są dane. W zależności od sposobu przechowywania, organizacji danych, czy przeznaczenia bazy (magazynu) możemy wyróżnić, np.: bazy relacyjne, nierelacyjne, rozproszone, obiektowe i inne. W tym obszarze możemy spotkać np.: administratorów baz danych, projektantów, architektów, programistów.
✔ System operacyjny to podstawowe oprogramowanie, które zapewnia działania każdego komputera i urządzenia mobilnego. Zarządza ono sprzętem oraz umożliwia uruchamianie aplikacji. Systemy operacyjne różnią się między sobą architekturą, przeznaczeniem oraz sposobem zarządzania zasobami. Możemy wyróżnić systemy desktopowe (np. Windows, macOS, Linux), mobilne (np. Android, iOS), czy też wbudowane (embedded). W tej dziedzinie znajdziemy np.: administratora systemów, inżyniera DevOps, specjalistę ds. bezpieczeństwa oraz programistę systemów operacyjnych.
✔ Sieci komputerowe to infrastruktura, która umożliwia urządzeniom wymianę danych. Dzięki niej możemy korzystać z internetu, przesyłać pliki czy prowadzić rozmowy online. Sieci różnią się skalą (np. lokalne LAN, rozległe WAN) oraz technologiami (np. przewodowe, bezprzewodowe). W tym obszarze pojawiają się np.: inżynierowie sieciowi, administratorzy sieci, specjaliści ds. bezpieczeństwa sieci oraz architekci rozwiązań sieciowych.
✔ Tworzenie aplikacji to proces projektowania i implementacji oprogramowania, które spełnia określone potrzeby użytkowników. Mogą to być aplikacje mobilne, desktopowe czy działające w chmurze. W zależności od rodzaju aplikacji wykorzystuje się różne technologie, języki programowania oraz frameworki. W tym obszarze pracują: koderzy, programiści, architekci oprogramowania, testerzy, specjaliście bezpieczeństwa.
✔ Tworzenie stron WWW obejmuje projektowanie i rozwój witryn internetowych (stron WWW), począwszy od prostych stron wizytówkowych, przez informacyjne, aż po zaawansowane aplikacje webowe. Wykorzystywane są tu różne technologie (np. HTML, CSS, JavaScript), oraz różne obszary projektowania, estetyki i ergonomii użytkowania. Proces tworzenia stron WWW wymaga współpracy specjalistów takich jak: web developerzy (front-end i back-end), projektanci UX/UI, specjaliści SEO, SEM oraz administratorzy serwerów WWW oraz architekci bezpieczeństwa.
Podział ze względu na procesy
Powyższy podział jest interesujący głównie dla informatyka, czy osób zarządzających rozbudowanymi działami IT. Czy jednak na pewno interesuje zwykłego użytkownika?
Z punktu widzenia użyteczności systemów IT interesuje nas: zakup, używanie, utrzymanie. Podobnie jak w przypadku samochodu, czy innego narzędzia, które wspomaga pracę, czy uprzyjemnia życie.
Poniżej znajdziesz hasłowe zasygnalizowanie podstawowych procesów związanych z pozyskaniem i utrzymaniem systemów IT. W późniejszych wpisach odniosę się szczegółowo do nich, oraz omówię zyski i koszty z nimi związane.
✔ Wytwarzanie oprogramowanie to bardzo kusząca droga, która prowadzi do systemu IT, który jest dopasowany dla zamawiającego. To niejako ubranie szyte na miarę. Jednak takie podejście jest bardzo kosztowne i powinno być wybrane jedynie po bardzo dokładnym oszacowaniu wszystkich zysków oraz wydatków z nim związanych.
✔ Wdrożenie oprogramowania, choć nie znam statystyk z tych związanych, to z moich obserwacji wynika, że jest to najczęściej wykorzystywany model zakupu i uruchomienia systemu IT w organizacji. Za wyborem przemawia relatywni niski koszt (w porównaniu do wytwarzania), oraz dobre dopasowanie do potrzeb organizacji poprzez proces parametryzacji i konfiguracji. Tak wdrażane są np. systemy ERP, CRM, CMS i wiele innych.
✔ Integracja oprogramowania, to często konieczność w duzych firmach, które wykorzystują wiele systemów IT. Ideą tego procesu jest stworzenie systemu “jednolitego” (patrz Integracja Systemów IT). Należy podkreślić, że proces integracji tworzy zupełnie nowe powiązania pomiędzy systemami i potem również podlega utrzymaniu i serwisowaniu.
✔ Utrzymanie. Kupiłeś lub wdrożyłeś system IT w swojej firmie i co dalej? Cieszysz sie z użytkowania? No pewnie. A samochód, który posiadać musisz serwisować? Dokładnie tak tamo jest z systemem IT. On też wymaga ciągłego nadzoru, tworzenia kopii zapasowych, aktualizacji, poprawek oraz innych czynności serwisowych. Uważasz, że to jes tanie? Nie koniecznie. Koszt utrzymania to zwykle 10-20% ceny licencji rocznie, przy czy nie mówię tu o Twoich pracownikach, a jedynie opłacie dla producenta.
✔ Cyberbezpieczeństwo. Czemu wydzieliłem to jako osobną sekcję? Gdyż ten proces (rodzina procesów) występuję niezależnie od poprzednich. Co prawda, jest powiązanych z utrzymaniem, ale dotyczy on nie tylko jednego systemu, a wszystkich systemów, który firma użytkuje, każdego oprogramowanie, a co więcej - człowieka, każdego pracownika. Co więcej, producent oprogramowania musi również dbać o ten obszar w trakcie wytwarzania.
